آیا به برخی صداها مانند صدای ملچ و مولوچ، نفس کشیدن، جویدن، تخمه شکستن و… حساسیت دارید و این صداها میتواند شما را به شدت عصبانی و ناراحت کنند؟ اگر پاسختان یک بله قاتع است، شاید خوب باشد که از میسوفونیا یا صدابیزاری بیشتر بدانید؟
میسوفونیا یا صدابیزاری چیست؟
به طور کلی میسوفونیا یا صدابیزاری (به انگلیسی: Misophonia) که با نامهای دیگری چون ، “صدابیزاری گزینشی یا تنفر از صدا” هم شناخته میشود، یک اختلالی عصبی است که فرد مبتلا به آن با شنیدن بعضی صداهای خاص که ممکن است آرام یا بلند باشند، دچار احساسات منفی شدیدی مانند عصبانیت، گریختن، تنفر و انزجار میشود.
نشانه های میسوفونیا یا صدابیزاری
فرد مبتلا به میسوفونیا یا صدابیزاری معمولاً با شنیدن صداهایی مانند:
- جویدن آدامس
- تخمه شکستن
- صاف کردن گلو
- هورت کشیدن
- خمیازه کشیدن
- سرفه یا فین فین کردن مداوم
- تق تق صدا دادن دسته کلید یا سکه
- تکان دادن مداوم پا یا دست
- جویدن خوراکیهای سفت مثل چیپس، خیار، سیب
- به هم زدن ناخنها
- یا صدای تقتق مداوم
به شدت عصبانی میشوند و حالتی مانند طغیان درونشان شکل میگیرد. این احساسات منفی میتواند از شدتی متفاوت از متوسط تا زیاد داشته باشند و حتی به اضطراب یا عصبانیت تمام و کمال تبدیل شود.
البته هر فرد به دسته یا نوع خاصی از محرکها حساسیت نشان میدهد و میزان حساسیت فرد به هر کدام از محرکها متفاوت است.
محققان موارد زیر را به عنوان شایعترین محرکهای میسوفونیا یا صدابیزاری شناسایی کردند:
- صداهای خوردن و جویدن، 81 درصد از افراد مورد مطالعه را تحت تاثیر قرار میدهد
- صدای بلند تنفس یا بینی که 64.3 درصد را تحت تأثیر قرار میدهد
- صداهای انگشت یا دست، 59.5 درصد را تحت تأثیر قرار میدهد
حدود 11.9 درصد از شرکتکنندگان به طور مشابه واکنش خشمگینانه و پرخاشگرانهای به دیدن فردی که اعمال فیزیکی خاصی مانند تکان دادن زانوهای خود را تکرار میکند، داشتند.
نکته جالب این است که “انسان” بیشتر صداها و مناظری را که باعث ایجاد تحریک فرد مبتلا به میسوفونیا یا صدابیزاری میشود را تولید میکند. مثلا سگ یا گربهای که خوردن غذایش تولید صدای خِرتخِرت میکند، معمولاً واکنشی غیرمعمول ایجاد نمیکند!
واکنش های رایج افراد مبتلا به میسوفونیا
احساس نیاز به ترک کردن موقعیت در فرد دچار میسوفونیا یا صدابیزاری معمول است. فرد در مواجهه با صداهای آزارنده ممکن است دچار آشفتگی، حالت تدافعی یا تهاجمی شود.
همچنین ممکن است فرد واکنشهایی در پاسخ نشان دهد که برخی از آنها عبارتند از:
- تقلید صدا یا رفتار آزارنده
- شکلک درآوردن
- نشان دادن خشم و عصبانیت به شخص ایجادکننده صدا
- دور کردن خود از محرک
- تهاجم کلامی به فردی که سر و صدا میکند
- پرخاشگری فیزیکی با اشیا (مثلا کوبیدن به دیوار، کوبیدن پیشدستی به میز)
- ضربه فیزیکی به فردی که سر و صدا می کند
برخی از افراد مبتلا به میسوفونیا یا صدابیزاری تلاش میکنند تماسشان را با محل یا افراد و موقعیتهایی که آنها را در معرض محرکها قرار میدهند محدود کنند. اما این امر همیشه ممکن نیست.
جالب است بدانید در بیشتر موارد ایجادکننده سر و صدای آزارنده، از نزدیکترین افراد به فرد مبتلا هستند. مانند پدر،مادر،همسر، خواهر، برادر و…
فرد مبتلا به میسوفونیا یا صدابیزاری ممکن است روابط اجتماعی خود را محدود کند، تا جایی که روابط شخصیاش دچار مشکل یا حتی قطع شود.
وجود محرکها در محیط کار میتواند باعث شود فرد مبتلا ساعات کاری خود را کاهش دهد یا شغل خود را ترک کند.
افراد مبتلا ممکن است از اینکه همچین احساسات و واکنشهایی دارند، احساس گناه کنند.
خودداری از درمیان گذاشتن مشکل با خانواده و دوستان و صحبت نکردن درباره آن، ممکن است آنها را دچار سردرگمی کند. زیرا این افراد نمیتوانند بفهمند چرا فرد مبتلا همچین احساسات منفی را نشان میدهد. زیرا از نظر آنها دلیلی برای چنین واکنشهای قویای در این موارد وجود ندارد!
علت به وجود آمدن میسوفونیا
با وجود افزایش آگاهی از میسوفونیا یا صدابیزاری، تحقیقات در مورد میسوفونیا بسیار محدود است و بیشتر اطلاعات از مطالعات بسیار کوچک و گزارشهای موردی بدست میآید.
با توجه به مطالعات انجام شده در این زمینه، سن شروع این اختلال بین ۹ تا ۱۳ سالگی گزارش شده و این اختلال در دختران نسبت به پسران رایجتر بوده و به سرعت بروز میکند.
دلیل ابتلا به میسوفونیا یا صدابیزاری ناشناخته است و هنوز قطعاً مشخص نیست مشکل از کجاست. اما بهطور کلی مشکلات عصبی، روانشناختی و ژنتیکی در آن نقش دارند. برخی تحقیقات نشان میدهد که میسوفونیا ژنتیکی است و بیشتر به صداهای دهانی مربوط میشود.
این اصطلاح در سال ۲۰۰۰ و در تمایز با اختلال هراس از صدا (فنوفوبیک) و برای کسانی به کار رفت که اعصابشان با صدا تحریک میشد پیشنهاد شد.
محققان معتقدند که نفرت از صدا، به خود صداها مربوط نمیشود. بلکه میتواند ناشی از خاطرات ناخوشایندی باشد که این صدا آنها را در ناخودآگاه فرد زنده میکنند.
همچنین به نظر میرسد میسوفونیا یا صدابیزاری میتواند آموخته شود. مثلا کودک مادری که دچار صدابیزاری است، یاد میگیرد که نسبت به برخی از صداها حساستر شود.
درمان میسوفونیا یا صدابیزاری
از آنجایی که هنوز میسوفونیا یا صدابیزاری به طور رسمی طبقهبندی نشده و تحقیقات گستردهای در دست نیست، در حال حاضر درمان خاصی برای آن وجود ندارد که متخصصان به طور رسمی پیشنهاد کنند و اثربخشی آن مشخص باشد.
مکالمه مداوم و باز فرد مبتلا با افراد خانواده، شاید بتواند از مقدار فشار و تنش به وجود آمده بکاهد و مانند درمان میسوفونیا یا صدابیزاری باشد.
“بازسازی شناختی” که در فرایند مشاوره روانشناسی انجام میشود، میتواند برای کاهش علایم کمککننده باشد. یک مطالعه منتشر شده در مجله اختلالات عاطفی نشان داد که تقریباً 50٪ از افراد مبتلا به میسوفونیا که تحت درمان CBT قرار گرفتند، کاهش قابل توجهی در علایم را تجربه کردند. بنابراین میتوان برای درمان میسوفونیا یا صدابیزاری از روانشناس کمک گرفت.
در حالی که هیچ دارویی برای درمان میسوفونیا یا صدابیزاری تایید نشده است، ممکن است داروهایی برای درمان شرایط همزمان مانند اضطراب یا افسردگی تجویز شوند.
راهکارهای دیگر پیشگیری از میسوفونیا یا صدابیزاری که بسته به موقعیت میتوانند کاربردی و موثر باشند. مانند:
- استفاده از گوشیهای عایق صدا
- استفاده از هدفون
- گوش دادن به موسیقی یا نویز سفید
- ترک کردن محیط
- انتخاب صندلی در اتوبوسها و رستورانهایی که فاصله آنها از دیگر افراد دور باشد
