اگر با افسردگی دست و پنجه نرم میکنید، میدانید که از عوارض افسردگی چالش برانگیز بودن کارهای روزمره است. آشپزی، نظافت، روابط اجتماعی و… همه اینها میتوانند مانند این باشند که انگار در زمینی گلی راه میروید.
مشکلات با نظافت و بهداشت مخصوصا در افسردگی شایعتر هستند. اما به این خاطر که تمیزنبودن میتواند به تنبلی یا حتی کاری ناپسند ربط داده شود، اافراد مبتلا به افسردگی ممکن است از اینکه علائم خود را با پزشک خود در میان بگذارند، ترس داشته باشند. و احساس شرم در تلفیق با عزت نفس پایین که با حمام نکردن فعال میشود، میتوانند علایم افسردگی را حتی بیشتر کنند.
اگر خود شما یا فردی که میشناسیدش با رفتن به حمام در کشمکش است، بسیار مهم است به خودتان یا او مهربانی و توجه ویژهای داشته باشید و بانید که این موضوع میتواند از عوارض افسردگی باشد.
چرا افسردگی دوش گرفتن را سخت تر میکند؟
بخشی از این سخت بودن صرفاً به این دلیل است که رعایت بهداشت – مانند مسواک زدن دندانها و شستن دستها – به انرژی نیاز دارد و یکی از علایم رایج افسردگی کمبود انرژی و خستگی است. پس حتی اگر بخواهید که دوش بگیرید، ممکن است انرژی و توانش را نداشته باشید.
اما یک چیز منحصربهفرد در مورد دوش گرفتن وجود دارد. افسردگی میتواند توانایی شما را برای حل مشکلات، تصمیمگیری و تعیین اهداف مختل کند، که میتواند باعث دشوار شدن بسیاری از وظایف شود، بهویژه آنهایی که دارای مراحل متعدد هستند.
اگر بخواهید فرایند حمام کردن را به قسمتهای کوچک تقسیم کنید، میبینید که در واقع مراحل زیادی برای دوش گرفتن باید طی شوند. دوش گرفتن ممکن است شامل: درآوردن لباس، تنظیم دمای آب، شستن مو، لیف کشیدن، اصلاح کردن، آب کشیدن، خشک کردن و انتخاب لباس برای پوشیدن باشد.
برای کسی که مبتلا به افسردگی نیست، این مراحل ممکن است یکپارچه و نامرئی به نظر برسد، مانند خواندن یک صفحه از کتاب که خواندن جملهها و پاراگرافها منسجم و یکپارچه هستند و به چشم نمیآیند. اما برای یک فرد مبتلا به افسردگی، همین فرآیند ممکن است شبیه خواندن هر جمله به صورت مجزا باشد که پیش رفتن به طرز فزایندهای سخت و مهیب به نظر برسد.
احساس بیارزشی، نا امیدی یا انواع دیگر تفکر منفی مانند: من لیاقت پاک بودن را ندارم، اگر هیچ چیزی اهمیت ندارد چرا خودم را به زحمت بیاندازم، میتوانند توانایی فرد برای حمام کردن را مختل کند.
ناتوانی در دوش گرفتن متعاقبا میتواند این باور را تقویت کند که شما نمیتوانید هیچ کاری را درست انجام دهید. این امر میتواند باعث یک چرخه بازخورد شود که بهداشت ضعیف، درواقع آن دسته از نشانههای اساسی که خودشان در وهله اول مانع از حمام کردن میشدند را تشدید میکند.
چگونه میتوانم دوش گرفتن را آسانتر کنم؟
اگر برای دوش گرفتن مشکل دارید، ابتدا به یاد داشته باشید که احساسات شما منطقی هستند. چرا که درگیر افسردگی هستید و این چالش داشتن از عوارض افسردگی است.
“آیا میتوان از کسی که در حال حاضر پایش شکسته و در گچ است، انتظار فعالیتهای قبل از این اتفاق را داشت؟ اگرکسی به تازگی عمل جراحی انجام داده باشد، نمیتواند از خواب بیدار شود و انتظار داشته باشد چند کیلومتر پیاده روی کند. این موضوع در مورد شما نیز صدق میکند.
درعوض، تعیین اهداف کوچکتر میتواند کمککننده باشد. شاید بهتر باشد تصمیم بگیرید به جای هر روز، یک بار در هفته دوش بگیرید. یا سعی کنید فقط چند دقیقه زیر دوش بایستید، حتی اگر بدن یا موهای خود را نشویید.
میتوانید فرآیند را به مراحل کوچکتر تقسیم کنید. مثلا ابتدا به خود بگویید:
- آب را باز میکنم
- یک پا را زیر دوش میگذارم
- سپس پای دیگر را
- حالا دست راست و….
این گامهای کوچک ممکن است نسبت به یک هدف بزرگتر، بیشتر قابل دسترسی باشند.
لذتبخش کردن دوش گرفتن نیز می تواند کمک کننده باشد. برای این منظور میتوانید مثلا از محصولات شوینده معطر استفاده کنید یا هنگام حمام کردن به آهنگهای مورد علاقه خود گوش دهید. آن زمانی را به یاد بیاورید که دوش گرفتن راحتتر بود و سعی کنید آن تجربهها را تقلید کنید.
همچنین میتوانید برای تکمیل اهدف مورد نظر، به خود جایزه بدهید، مانند تماشای یک برنامه تلویزیونی مورد علاقه، خوردن یک نوشیدنی دلچسب و…
اگر احساس میکنید توان و انرژیتان برای دوش گرفتن کم است، ازیک چهارپایه برای نشستن استفاده کنید. یا ازهمسر، یکی از اعضای خانواده یا دوست خود بخواهید که در برخی از کارها مانند شستن موهایتان، انتخاب و آمادهکردن لباس یا حمایت عاطفی شما صرفا با نشستن در حمام، به شما کمک کند.
دانستن اینکه از شما مراقبت میشود، می تواند به مبارزه با صدای منفیِ در ذهنتان کمک کند.
و در آخر اینکه، صرف تلاش برای تمرین یک رفتار سالم، میتواند این ایده را تقویت کند که میتوانید کاری را انجام دهید، درست در تضاد افکار منفیتان که ممکن است خلاف آن را بگویند.
چه زمانی باید برای درمان عوارض افسردگی اقدام کنم؟
هیچ چهارچوب “درستی” برای دوش گرفتن وجود ندارد. از طرفی همه افراد مبتلا به افسردگی با نظافت و بهداشت چالش ندارند. در واقع، برخی از افراد افسرده ممکن است بیش از حد حمام کنند، زیرا ممکن است نگران باشند که اگر نامرتب به نظر برسند، دیگران متوجه افسردگی آنها شوند.
پس میتوانن این گونه پرسید که “رفتار حال حاضر من نسبت به قبل، چه تغییراتی داشته است؟”
به گفته کارشناسان، اگر متوجه تغییری شده اید، با یک روانشناس صحبت کنید و در صورت لزوم به دنبال درمان باشید.
روانشناس مجرب با ارایه برنامه درمانی مناسب، می تواند به شما کمک کند تا از پس مشکلات خود برآمده و به روال عادی زندگی نزدیکتر شوید.
