در این نوشته با موضوع آشنایی با وسواس و نشانه های آن قصد دارم شما را با یکی از رایجترین اختلالات روانی آشنا کنم. لطفا از اسم “اختلال روانی” نترسید. آنچیزی که روال عادی زندگی ما را مختل کند و منشا آن ذهن و روان باشد را اختلال روانی مینامیم.
این چیز میتواند طیف وسیعی داشته باشد. از ترس صحبت کردن جلوی جمع تا افسردگی و وسواس و مشکلات در نظام شخصیت. پس وقتی “اختلال روان” به گوشتان میخورد خود را نبازید و صرفا انتهای طیف را در نظر نگیرید. اما بحث اصلی این نوشته.
آشنایی با وسواس و نشانه های آن
به طور خلاصه و ساده، وسواس عبارت است از یک سری افکار ناخواسته، آزار دهنده، تکرار شونده و متضاد با ارزشهای فرد که باعث ایجاد ناراحتی و اضطراب میشود.
از آنجایی که این احساس ناراحتی ناخوشایند است، فرد به رفتارهایی گرایش پیدا میکند که خطرات را خنثی کند. این رفتار باعث آرامش خاطر و راحتی لحظهای میشوند و ویژگی آنها این است که معمولا افراطی، بیش از اندازه یا غیرمنطقی و نامربوط به موضوع میباشند.
برای مثال بیایید وسواس شستشو که آشناترین نوع وسواس است را در نظر بگیریم.
فرد پس از ورود به منزل دست خود را میشوید. ناگهان فکری در ذهن او جرقه میزند که دست خوب شسته نشده و هنوز آلوده است. این فکر باعث به وجود آمدن افکار، تصاویر، جملات و احساسات ناخوشایند شدید در شخص میشود و از آنجایی که تحمل این افکار و احساسات دردناک و سخت است، فرد دست به کاری میزند که خود را از دست آنها رها کند. مثلا بار دیگر دست خود را میشوید. و این فرایند آنقدر تکرار میشود تا اطمینان خاطر حاصل شود.
حالا با توجه به تعریف و مثال ارایه شده، آیا تشابهی در الگوهای فکری و رفتاری خودتان با آنچه گفته شد میبینید؟
علاوه برعلایمی که تا کنون گفته شده، از دیگر نشانه های ابتلا به وسواس میتوان به وقتگیر بودن رفتارها (بیشتر از یک ساعت در روز)، مشغول بودن مداوم فکر، ایجاد اختلال و محدودیت در زندگی روزمره، اشاره کرد.
اگر این نشانه های وسواس را در خود میبینید، بسیار مناسب خواهد بود که به یک روانشناس مراجعه کنید تا با بررسی دقیق و کامل از ابتلا یا عدم ابتلای خود مطمئن شوید. به یاد داشته باشید این نشانهها با نشانههای اختلالات روانی دیگری میتواند مشابهت و همپوشانی داشته باشد. به همین خاطر بررسی دقیق توسط یک متخصص لازم و ضروری است.
وسواس فقط آلودگی و شستشوی زیاد نیست
برای اینکه با وسواس و نشانه های آن دقیقتر آشنا شوید باید بدانید که نگرانی درباره آلودگی و درگیر شستشو بودن فقط یکی از انواع وسواس است.
نگرانی از انجام کارهای عجیب (پرت کردن خود از بلندی وقتی کنار پنجره هستید، انجام کاری ناشایست در یک جمع رسمی، آسیب زدن به فردی عزیز و…)، دلمشغولی درباره نظم و تقارن، رفتارهای چک کردن(قفل بودن در، خاموش بودن اجاق گاز و…)، شک کردن مداوم و ناتوانی در تصمیم گیری همگی از نشانه های وسواس هستند که باید مورد بررسی قرار بگیرند.
هدف از این نوشته آشنایی با وسواس و نشانه های آن بود که امیدوارم شناختی نسبی نسبت به آن کسب کرده باشید. اگر به خواندن و آگاهی بیشتر در حوزه وسواس علاقهمند هستید، روی واژه وسواس کلیک کنید تا به دیگر نوشتههای با این موضوع دسترسی پیدا کنید.
روزبه کمایی
کارشناس ارشد روانشناسی بالینی
